СОНГОДОГ ХӨГЖИМ

Хөгжмийн гол түлхүүр бол мэдээж дуу авиа билээ.Хөгжмийг дууны авиа мөн хөдөлгөх хүч,хөвч хэрэгсэл зэргээс авиаг үүсгэнэ.Дуу авиаг цаг хугацааны хэмнэлтэйгээр зохион байрлуулсан урлагийг хөгжим гэдэг. Хөгжим гэх үг нь Грекээс гаралтай бөгөөд  (mousike) буюу яруу ухааныг тэтгэгч тэнгэрийн урлаг гэсэн утгатай үг байна.Хөгжимд маш олон элементүүд байдаг бөгөөд тэрэнтэйгээ адил олон төрөл жанрт хуваагддаг. Нэг цогц аялгуунд бараг хэзээ ч нэг төрлийн хэмнэлийг ашиглана гэж байхгүй ихвэчлэн өөр өөр төрлийн дээд болон доод өнгөний сонгомол таслагддаг элементүүдийг ашиглан цогц бүтээл гаргадаг байна. Ерөнхийдөө хөгжим гэдэг бол урлагийн дээд төрөл билээ.Эрт дээр үед хөгжим гэдэг бол зөвхөн шинжлэх ухаанч эрдэмтдийн л оролддог зүйл байсан гэж хэлэхэд хэлсдэхгүй биз.Тэд ясыг зорж тусгай хэрэгслийг хийн ерөнхийдөө ихэвчлэн лимбэ л ашиглан дуу гаргадаг байсан ажээ. Гэхдээ тэр үед лимбэ нь нэг л нүхтэй байсан байна. Дараа нь харин долоон нүхтэй болсноор илүү олон өнгийг гаргах боломжтой болжээ.Гэсэн ч хамгийн боловсронгуй байсан гэж хэлж болох хөгжмийн зэмсэгүүд нь энэтхэгт хийгдсэн байдаг .Харин хөгжмийн зэмсэгийн хамгийн эртний олдворууд нь манай эрины өмнөх 7000-6600ын үед хамаатай.Эрт цагт хөгжим Грек шинжлэх ухаанчдын хувьд асар чухал судлах бүрдэлийн нэг байсан юм.Тэр үеийнхээ ёслол болон билэгдэл гээд бүхийл арга хэмжээн дээр зөвхөн дуу хөгжмийг ашигладаг байсан байна. Хөгжим мөн энэтхэг болон арабтай салшгүй холбоотой. 9-р зуунд л гэхэд арабын эрдэмтэн Farabi Kabir буюу хөгжийн тухай гайхамшигт ном нэртэй номыг бичиж байсан түүхтэй. Харин хөгжмийн хамгийн эртний уламжлал нь энэтхэгээс гаралтай байдаг. Грэк болон эртний индианчуудын эрдэмтэд хөгжимйн зохицол өнгө гармоны хослол нь эрэмбэ дараатайгаар байрлаж  мөн тохирсон хэмнэлийг сонгож хугацааг зөв тааруулсан үед төгс аялгуу үүсдэг гэж тэмдэглэсэн байдаг.
Хөгжмийн мандалтын дунд үе буюу хөгжмийн шашинтай холбох болсон үе бол мэдээж хэрэг ромын католик шашинтнууд хүчээ авч байх үед байлаа. Тэр үед хөгжим дууг католик сүм хийдэд очиж сонсч,шашинаа бишрэн шүтдэг байв.
Хөгжим гэх vг нь грекээс гаралтай бөгөөд (mousike) буюу яруу ухааныг тэтгэгч тэнгэрийн урлаг гэсэн утгатай vг .
Сон+го+дог=Сонгодог Монгол хэлэнд бол сонгож авдаг, байнга сонгодог гэсэн утгыг илэрхийлнэ. Ерөнхийдoo бол цаг хугацааг сөрөн хvн төрөлхтөний vеийн vед сонгож авдаг урлагийн сор болсон бvтээлийг сонгодог гэнэ. 
Сонгодог хөгжим нь баруун европд 11-р зуунаас эхлэлтэй бөгөөд 1550 - 1900 онуудад хөгжлийнхөө дээд оргил болон өнөөгийн хэлбэрээ олсон боловч "Сонгодог Хөгжим" гэдэг нэр томъёо нь 19 зуунаас vvссэн байна. 
Классицизм гэдэг нь сонгодог гэсэн утгатай vг бөгөөд 18-р зууны дунд vеэс жинхэнэ утгаараа хөгжиж ирсэн.
Сонгодог дэгийн гол онцлог нь дуулаачаас илvv дан хөгжмийн төрөлд тvлхvv хандсанаар сонгодог сонат, симфоний шинэ төрлvvд бий болсон. 
Симфони гэдэг нь эртний Грек хэлний нийцэл дуурсал гэсэн утгатай, дан хөгжмийн зохиолын хамгийн том хэлбэр юм.

Харин 20дугаар зууны алдарт хөгжмийн зохиолч 'John Cage' "Шуугиан гэж байдаггүй, харин аялгуу л гэж буй"гэж өгүүлсэн байдаг.

Харин 14ээр зуунд зөвхөн сүм хийдэд ч биш сонирхогчид хүртэл хөгжмийг оролдох болсон ба 15р зууны дунд үеэс эхлэн хөгжмийн зохиолчид дуучид олширч эхэлжээ.

Сонгодог хөгжим

Дуу авиаг цаг хугацааны хэмнэлтэйгээр зохион байрлуулсан урлагийг хөгжим гэдэг. Хөгжмийн vндсэн элементvvдэд өнгө (аялгуу болон гармон), хэмнэл (темпо, метер) динамик, өтгөн, шингэн гэсэн элементvvд багтдаг. Улс орон, соёлуудын хувьд хөгжмийн талаарх ойлголт нь ялгаатай байдаг. Хөгжмийг төрөл, жанр болгон хуваан ангилж болдог.